Depresja u dzieci – co warto wiedzieć?

Depresja to zaburzenie nastroju, które może dotyczyć nie tylko dorosłych, ale także dzieci i młodzieży. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), depresja jest jedną z najczęstszych przyczyn niepełnosprawności i śmierci wśród ludzi młodych. Dlatego ważne jest, aby wiedzieć, jak rozpoznać, leczyć i zapobiegać depresji u dzieci, oraz jak im pomóc w trudnych sytuacjach.

Jakie są objawy depresji u dzieci?

Depresja u dzieci może przejawiać się różnymi objawami, które mogą być łatwo pomylone z innymi problemami lub uznane za normalne zachowania dziecięce. Niektóre z typowych objawów depresji u dzieci to:

– obniżenie nastroju, smutek, płaczliwość, apatia, brak radości z życia
– utrata zainteresowania lub przyjemności z dotychczasowych aktywności, zabaw, nauki, hobby
– wycofanie się z kontaktów z rówieśnikami, rodziną, nauczycielami
– drażliwość, agresja, nieposłuszeństwo, kłótnie, trudności w nawiązywaniu i utrzymywaniu relacji
– obniżenie poczucia własnej wartości, krytycyzm wobec siebie, poczucie winy, bezradności, bezwartościowości, brak nadziei
– zaburzenia snu, apetytu, masy ciała, bóle somatyczne, np. głowy, brzucha, pleców
– problemy z koncentracją, pamięcią, uczeniem się, spadek wyników szkolnych
– myśli lub zachowania samobójcze, autoagresja, ryzykowne zachowania, np. nadużywanie substancji, ucieczki z domu, kradzieże

Objawy depresji u dzieci mogą być różnie nasilone i zmieniać się w czasie. Nie muszą występować wszystkie naraz, ani trwać cały czas. Ważne jest, aby zwracać uwagę na zmiany w zachowaniu dziecka, które utrzymują się dłużej niż dwa tygodnie i wpływają na jego funkcjonowanie w domu, szkole lub społeczności.

Jakie są przyczyny depresji u dzieci?

Depresja u dzieci jest złożonym zjawiskiem, które nie ma jednej, prostej przyczyny. Na jej rozwój wpływa wiele czynników, które mogą się wzajemnie nakładać i potęgować. Niektóre z najczęstszych czynników ryzyka depresji u dzieci to:

– predyspozycje genetyczne, czyli występowanie depresji lub innych zaburzeń psychicznych w rodzinie
– czynniki biologiczne, np. zaburzenia hormonalne, niedobory witamin, choroby przewlekłe
– czynniki środowiskowe, np. stres, trauma, przemoc, zaniedbanie, ubóstwo, izolacja, dysfunkcja rodziny
– czynniki psychologiczne, np. niska samoocena, perfekcjonizm, lęk, negatywne myślenie, brak umiejętności radzenia sobie z emocjami i problemami
– czynniki społeczne, np. brak wsparcia, konflikty, odrzucenie, mobbing, dyskryminacja, presja, niewłaściwe wzorce

Nie zawsze da się jednoznacznie określić, co spowodowało depresję u dziecka. Czasem może to być jeden, silny wydarzenie, np. śmierć bliskiej osoby, rozwód rodziców, przeprowadzka, zmiana szkoły. Czasem może to być nagromadzenie wielu, drobnych stresorów, np. kłopoty w nauce, problemy z rówieśnikami, nieporozumienia z rodzicami. Czasem może to być połączenie różnych czynników, które razem tworzą niekorzystne warunki dla rozwoju dziecka.

Jak diagnozować i leczyć depresję u dzieci?

Jeśli podejrzewamy, że nasze dziecko może cierpieć na depresję, nie należy bagatelizować tego problemu ani czekać, aż samo przejdzie. Depresja u dzieci jest poważnym zaburzeniem, które wymaga fachowej pomocy i odpowiedniego leczenia. Im wcześniej zaczniemy działać, tym lepsze są szanse na poprawę stanu dziecka i zapobieganie dalszym komplikacjom.

Pierwszym krokiem jest skonsultowanie się z lekarzem rodzinnym lub pediatrą, który może ocenić stan zdrowia dziecka, wykluczyć inne przyczyny jego objawów, np. choroby tarczycy, anemii, zakażenia, i skierować do specjalisty. Specjalistą, który zajmuje się diagnozowaniem i leczeniem depresji u dzieci, jest lekarz psychiatra dziecięcy lub młodzieżowy. Do niego nie potrzebujemy skierowania, wystarczy umówić się na wizytę w poradni zdrowia psychicznego lub prywatnym gabinecie.

Psychiatra dziecięcy przeprowadzi z dzieckiem i rodzicami wywiad, obserwację i badania, aby ustalić, czy dziecko spełnia kryteria depresji według obowiązujących klasyfikacji, np. ICD-10  lub DSM-5 . Na podstawie diagnozy, psychiatra zaproponuje plan leczenia, który może obejmować:

– leczenie farmakologiczne, czyli stosowanie leków przeciwdepresyjnych, np. selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), które mogą poprawić nastrój, zmniejszyć lęk i poprawić funkcjonowanie dziecka. Leki te są stosowane u dzieci z zachowaniem szczególnej ostrożności, pod ścisłą kontrolą lekarza i tylko wtedy, gdy leczenie psychoterapeutyczne jest niewystarczające lub niemożliwe. Leki te mogą mieć skutki uboczne, np. nudności, bóle głowy, senność, zmiany apetytu, a także zwiększać ryzyko myśli i zachowań samobójczych, dlatego należy ściśle przestrzegać zaleceń lekarza i informować go o wszelkich zmianach w stanie dziecka.

– leczenie psychoterapeutyczne, czyli prowadzenie rozmów z dzieckiem i/lub rodzicami, które mają na celu pomóc dziecku zrozumieć i zmienić swoje myśli, uczucia i zachowania, nauczyć je radzenia sobie z problemami i emocjami, poprawić jego samoocenę i relacje z innymi. Istnieje wiele rodzajów psychoterapii, np. poznawczo-behawioralna, interpersonalna, rodzinna, grupowa, sztuka-terapia, które mogą być dostosowane do wieku, potrzeb i preferencji dziecka. Psychoterapię może prowadzić psycholog, psychiatra lub inny spe

– leczenie wspomagające, czyli podejmowanie działań, które mają na celu poprawę ogólnego stanu zdrowia i samopoczucia dziecka, np. zapewnienie mu odpowiedniego snu, odżywiania, aktywności fizycznej, relaksu, wsparcia, zainteresowań, hobby, kontaktów z rówieśnikami. Rodzice, nauczyciele i inni dorośli mogą odegrać ważną rolę w leczeniu wspomagającym, tworząc dziecku bezpieczne, ciepłe i akceptujące środowisko, w którym może się rozwijać i wyrażać swoje potrzeby i emocje.

Jak zapobiegać depresji u dzieci?

Depresji u dzieci nie zawsze da się zapobiec, ale można podjąć pewne kroki, które mogą zmniejszyć ryzyko jej wystąpienia lub nasilenia. Niektóre z nich to:

– dbanie o zdrowie fizyczne i psychiczne dziecka, np. zapewnienie mu regularnego snu, zrównoważonej diety, aktywności fizycznej, odpoczynku, leczenia chorób somatycznych
– dbanie o zdrowie emocjonalne i społeczne dziecka, np. budowanie jego poczucia własnej wartości, umiejętności radzenia sobie z emocjami i problemami, komunikacji i asertywności, nawiązywania i utrzymywania relacji, wspieranie jego zainteresowań i pasji, zapewnienie mu kontaktu z rówieśnikami i przyjaciółmi
– dbanie o zdrowie rodziny i środowiska dziecka, np. zapobieganie lub rozwiązywanie konfliktów, przemocy, zaniedbania, dysfunkcji, ubóstwa, izolacji, dyskryminacji, stresu, traumy, zapewnienie dziecku stabilności, bezpieczeństwa, ciepła, akceptacji, szacunku, zrozumienia, wsparcia
– dbanie o własne zdrowie i samopoczucie jako rodzic, nauczyciel lub inny dorosły, który ma wpływ na dziecko, np. leczenie własnych problemów psychicznych, radzenie sobie ze stresem, dbanie o relacje, poszukiwanie wsparcia, korzystanie z pomocy specjalistów w razie potrzeby

Podsumowanie

Depresja u dzieci jest poważnym zaburzeniem, które może mieć negatywne konsekwencje dla ich zdrowia, rozwoju i jakości życia. Dlatego ważne jest, aby wiedzieć, jak ją rozpoznać, leczyć i zapobiegać. Jeśli zauważymy u naszego dziecka objawy depresji, nie należy ich ignorować ani bagatelizować, ale jak najszybciej zwrócić się o pomoc do specjalisty. Im wcześniej zaczniemy leczenie, tym lepsze są szanse na poprawę stanu dziecka i jego przyszłości.

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *