Psychoza (z gr. psyche – dusza i osis – szaleństwo) to poważne zaburzenie psychiczne, charakteryzujące się silnymi zakłóceniami w postrzeganiu rzeczywistości, zarówno wewnętrznej, jak i zewnętrznej. Osoby doświadczające psychozy mogą mieć trudności z odróżnianiem rzeczywistości od swoich własnych zniekształconych myśli i przeżyć.
Kluczowe objawy psychozy
Psychoza wpływa na różne aspekty funkcjonowania psychicznego, takie jak percepcja, myślenie, emocje i relacje z otoczeniem. Charakterystyczne objawy to:
- Urojenia: Fałszywe przekonania, które nie podlegają logicznej argumentacji (np. przekonanie, że jest się obserwowanym lub prześladowanym).
- Omamy (halucynacje): Zniekształcone postrzeganie rzeczywistości, w tym słyszenie głosów, widzenie rzeczy, które nie istnieją, czy odczuwanie nieistniejących bodźców fizycznych.
- Dezorganizacja myślenia: Chaos w procesach myślowych, przejawiający się w mowie, skojarzeniach lub trudnościach w logicznym rozumowaniu.
- Brak krytycyzmu: Zanika zdolność rozróżniania zdrowych myśli od tych będących efektem choroby.
- Silne emocje: Ekstremalne stany emocjonalne, takie jak lęk, euforia, smutek, które mogą utrudniać kontakt z otoczeniem.
Rodzaje psychoz
Psychozy można podzielić na:
- Psychozy organiczne: Wynikają z przyczyn somatycznych, takich jak:
- zatrucia,
- wysoka gorączka,
- urazy mózgu,
- choroby ośrodkowego układu nerwowego.
- Psychozy funkcjonalne: Powstają na podłożu czynników psychospołecznych i/lub biologicznych. Najczęstsze rodzaje to:
- Zaburzenia afektywne (np. psychoza maniakalno-depresyjna),
- Schizofrenia i psychoza paranoidalna.
Częstość występowania i przebieg psychozy
Na psychozy choruje około 2-3% populacji. Przebieg zaburzenia może być:
- Ostry: Gwałtowny początek i intensywne objawy, które wymagają natychmiastowego leczenia.
- Przewlekły: Objawy utrzymują się przez dłuższy czas, z okresami remisji i zaostrzeń.
Leczenie psychozy
Leczenie psychozy obejmuje dwa główne etapy:
- Farmakoterapia: W ostrej fazie stosuje się leki przeciwpsychotyczne, które pomagają złagodzić objawy.
- Psychoterapia: Po ustabilizowaniu stanu pacjenta wskazana jest psychoterapia, która wspiera proces zdrowienia.
- Terapia pomaga pacjentowi lepiej zrozumieć swoją chorobę, radzić sobie z jej objawami i poprawiać relacje z otoczeniem.
- Bliscy pacjenta również mogą korzystać ze wsparcia psychoterapeutycznego, aby lepiej zrozumieć zaburzenie i nauczyć się, jak wspierać chorego.
Znaczenie diagnozy i wsparcia
Wczesna diagnoza i odpowiednie leczenie są kluczowe dla poprawy jakości życia osób doświadczających psychozy. Oprócz leczenia medycznego, wsparcie społeczne i edukacja na temat zaburzenia mogą pomóc pacjentowi oraz jego bliskim w lepszym radzeniu sobie z wyzwaniami wynikającymi z choroby. Dzięki odpowiedniej opiece wiele osób z psychozą może prowadzić satysfakcjonujące życie.
