Dysforia to stan emocjonalny charakteryzujący się głębokim poczuciem dyskomfortu, niezadowolenia, napięcia lub irytacji. Jest przeciwieństwem euforii, oznaczającej podwyższony nastrój i zadowolenie. Dysforia nie jest uznawana za osobne zaburzenie psychiczne, lecz występuje jako objaw w wielu różnych stanach psychicznych i fizycznych.
Cechy i objawy dysforii
- Poczucie frustracji i rozdrażnienia.
- Uczucie wewnętrznego napięcia i niepokoju.
- Obniżony nastrój i zmniejszona zdolność do odczuwania przyjemności.
- Skłonność do impulsywnego działania i wybuchów gniewu.
- Wrażenie wewnętrznej pustki lub niezaspokojenia emocjonalnego.
Przyczyny i kontekst występowania
Dysforia może mieć wiele przyczyn, zarówno psychologicznych, jak i fizycznych. Występuje w różnych stanach i zaburzeniach, takich jak:
- Zaburzenia psychiczne:
- Depresja.
- Choroba afektywna dwubiegunowa (w epizodach manii lub depresji).
- Zaburzenie osobowości borderline.
- Zaburzenia lękowe.
- Uzależnienia i odstawienie substancji:
- Dysforia może występować podczas odstawiania substancji psychoaktywnych, takich jak alkohol, narkotyki czy leki.
- Zaburzenia hormonalne:
- Związana z wahaniami hormonalnymi, np. w zespole napięcia przedmiesiączkowego (PMS) lub menopauzie.
- Schizofrenia i inne zaburzenia psychotyczne:
- Często towarzyszy objawom psychotycznym, takim jak urojenia lub omamy.
- Dysforia płciowa:
- Specyficzny rodzaj dysforii, związany z niezgodnością między odczuwaną tożsamością płciową a płcią przypisaną przy urodzeniu.
Leczenie i radzenie sobie z dysforią
- Psychoterapia:
- Terapia poznawczo-behawioralna (CBT) – pomaga w rozpoznawaniu i zmianie myśli wpływających na nastrój.
- Terapia psychodynamiczna – wspiera w eksploracji głębszych przyczyn dysforii.
- Farmakoterapia:
- Leki przeciwdepresyjne, przeciwlękowe lub stabilizujące nastrój mogą być stosowane w zależności od diagnozy.
- Techniki radzenia sobie:
- Ćwiczenia relaksacyjne i oddechowe.
- Regularna aktywność fizyczna.
- Budowanie zdrowych nawyków snu i diety.
- Wsparcie społeczne:
- Rozmowy z bliskimi lub dołączenie do grup wsparcia.
Dysforia jest stanem, który może znacznie obniżyć jakość życia. Zrozumienie jej przyczyn oraz skorzystanie z profesjonalnej pomocy pozwala na złagodzenie jej objawów i odzyskanie równowagi emocjonalnej.
