Choroba afektywna dwubiegunowa (CHAD) to przewlekłe zaburzenie psychiczne, którego głównym objawem są cykliczne wahania nastroju – od głębokiej depresji po stany maniakalne. Nazwa „afektywna” odnosi się do wpływu choroby na nastrój i samopoczucie, a „dwubiegunowa” wskazuje na przeciwstawne bieguny emocjonalne, jakie przeżywa osoba chora.
Objawy choroby afektywnej dwubiegunowej
1. Epizod depresyjny
Podczas epizodu depresyjnego dominują objawy takie jak:
- Smutek i przygnębienie: Poczucie beznadziejności i brak radości z życia.
- Spowolnienie psychoruchowe: Zmniejszona aktywność, trudności w podejmowaniu decyzji.
- Zaburzenia koncentracji i pamięci: Trudność w skupieniu uwagi.
- Problemy ze snem: Bezsenność lub nadmierna senność.
- Obniżony popęd seksualny: Brak zainteresowania aktywnością seksualną.
- Poczucie osłabienia: Brak energii do wykonywania codziennych czynności.
- Zmiany w cyklach biologicznych: Zakłócenia rytmu dobowego i apetytu.
2. Epizod maniakalny
W czasie manii osoba doświadcza stanu euforii, który objawia się:
- Nadmiernym poczuciem szczęścia i wszechmocy: Przecenianie własnych możliwości i ignorowanie zagrożeń.
- Przyspieszonym tokiem myślenia: Gwałtowne przechodzenie od jednej myśli do drugiej.
- Niespożytą energią: Chęć działania przy minimalnym zapotrzebowaniu na sen i jedzenie.
- Nadmierną kreatywnością: Tworzenie wielkich planów, często nierealistycznych.
- Ryzykownymi zachowaniami:
- Nieprzemyślane decyzje finansowe, takie jak impulsywne zakupy lub inwestycje.
- Zawieranie nowych znajomości bez oceny ich konsekwencji.
- Podjęcie przygodnych kontaktów seksualnych, często w połączeniu z nadużywaniem substancji psychoaktywnych.
Cykliczność objawów
- Wahania nastroju mogą występować w różnych odstępach czasu. U niektórych osób depresja i mania pojawiają się naprzemiennie, a u innych jeden z biegunów emocjonalnych dominuje przez dłuższy okres.
- Istnieją również stany mieszane, w których objawy depresji i manii występują jednocześnie, co może być szczególnie trudne dla chorego.
Przyczyny choroby afektywnej dwubiegunowej
Dokładne przyczyny CHAD nie są w pełni znane, ale wyróżnia się kilka czynników ryzyka:
- Biologiczne:
- Genetyczne predyspozycje – występowanie choroby w rodzinie.
- Zaburzenia w funkcjonowaniu neuroprzekaźników, takich jak serotonina, noradrenalina czy dopamina.
- Psychologiczne:
- Wysoki poziom stresu i nieumiejętność radzenia sobie z nim.
- Traumy z przeszłości.
- Środowiskowe:
- Trudności w relacjach interpersonalnych.
- Niekorzystne warunki życiowe.
Leczenie CHAD
Choroba afektywna dwubiegunowa wymaga długoterminowego leczenia, które obejmuje:
- Farmakoterapia
- Stabilizatory nastroju, takie jak sole litu.
- Leki przeciwdepresyjne w przypadku epizodów depresyjnych.
- Leki przeciwpsychotyczne w celu redukcji objawów manii.
- Psychoterapia
- Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): Pomaga w rozpoznawaniu i radzeniu sobie z myślami i emocjami.
- Psychoedukacja: Zwiększa świadomość chorego i jego bliskich na temat choroby oraz uczy strategii radzenia sobie z objawami.
- Zmiana stylu życia
- Regularny tryb dnia: Stabilizuje rytm dobowy, co jest kluczowe w zapobieganiu epizodom.
- Unikanie stresu: Relaksacja, medytacja i odpowiednia organizacja czasu.
- Ograniczenie używek: Alkohol i narkotyki mogą nasilać objawy choroby.
Życie z CHAD
Chociaż choroba afektywna dwubiegunowa jest przewlekłym zaburzeniem, odpowiednie leczenie i wsparcie mogą znacząco poprawić jakość życia chorego. Kluczowe znaczenie ma:
- Wczesna diagnoza: Pozwala na szybsze wdrożenie leczenia i zapobieganie nawrotom.
- Wsparcie otoczenia: Bliscy powinni być świadomi natury choroby, aby wspierać chorego w trudnych momentach.
- Regularna opieka medyczna: Stały kontakt z lekarzem psychiatrą i psychoterapeutą pomaga utrzymać chorobę pod kontrolą.
Podsumowanie
Choroba afektywna dwubiegunowa to poważne zaburzenie psychiczne, które wpływa na funkcjonowanie chorego w wielu aspektach życia. Dzięki odpowiedniemu leczeniu i wsparciu można jednak skutecznie zarządzać objawami i prowadzić satysfakcjonujące życie. Ważne jest zrozumienie cykliczności choroby oraz rozwijanie strategii radzenia sobie z trudnościami, jakie się z nią wiążą.
