Budzisz się w środku nocy zlany potem. W głowie kłębią się myśli – co jeśli jutro wezwą mnie do biura i wręczą wypowiedzenie? Jak zapłacę rachunki? Co powiedzieć rodzinie? Brzmi znajomo? Lęk przed utratą pracy to uczucie, które towarzyszyło mi przez wiele miesięcy, gdy moja firma przechodziła kolejną restrukturyzację. Niepewność zatrudnienia stała się dzisiaj częścią życia zawodowego wielu z nas, szczególnie po zawirowaniach ostatnich lat.
Problem polega na tym, że kiedy ten lęk się pojawia, trudno go kontrolować. Zaczyna wpełzać w każdą sferę życia – psuje sen, relacje rodzinne, a nawet przyjemność z weekendowego odpoczynku. Co gorsza, paradoksalnie ten wszechobecny strach o utrzymanie posady sprawia, że nasza wydajność faktycznie spada. W tym artykule przyjrzymy się więc temu, co możemy zrobić, aby przestać się zamartwiać i odzyskać kontrolę nad swoim życiem zawodowym oraz emocjonalnym.
Skąd się bierze lęk przed utratą pracy?
Pamiętam rozmowę z Martą, specjalistką od marketingu z 15-letnim stażem. „Nigdy wcześniej nie bałam się o swoją pracę,” mówiła, „ale teraz co tydzień słyszę o kolejnych zwolnieniach w branży. Scrolluję Linkedin i widzę, jak moi znajomi – naprawdę dobrzy fachowcy – piszą, że szukają nowych możliwości. I mimo że mój szef nic nie wspominał o redukcjach, nie mogę przestać się martwić.”
Historia Marty nie jest wyjątkowa. Lęk przed utratą pracy to mieszanka kilku czynników, które razem tworzą toksyczny koktajl niepewności:
Realne zagrożenia
Trudno zaprzeczać – rynek pracy się zmienia. Automatyzacja, sztuczna inteligencja, outsourcing, zmieniające się modele biznesowe… Do tego dochodzą kryzysy ekonomiczne, które mają bardzo realny wpływ na nasze miejsca pracy. Czasem ten lęk nie jest wcale irracjonalny – bywa odzwierciedleniem faktycznych zagrożeń.
Mój znajomy Tomek pracował jako analityk danych w dużej firmie telekomunikacyjnej. Gdy firma ogłosiła, że planuje wdrożyć nowe rozwiązania AI do analizy danych, jego obawy o przyszłość zaczęły narastać. I słusznie – sześć miesięcy później jego dział został zredukowany o 30%.
Niepewność ekonomiczna
Gdy inflacja rośnie, a gospodarka spowalnia, perspektywa utraty stabilnego dochodu staje się jeszcze bardziej przerażająca. Kredyty, opłaty za szkołę dzieci, rachunki – to wszystko nie zniknie, nawet jeśli nasza wypłata tak.
„Mam dwójkę dzieci w szkole, na głowie kredyt na mieszkanie i samochód. Gdybym stracił pracę, moje oszczędności starczyłyby może na trzy miesiące,” tłumaczył mi Paweł, inżynier z Krakowa. „To sprawia, że każda wzmianka o cięciach kosztów w firmie wywołuje u mnie natychmiastowy skurcz żołądka.”
Wartość własna związana z pracą
Dla wielu z nas praca to nie tylko źródło dochodu, ale również część tożsamości. Pytanie „czym się zajmujesz?” to jedno z pierwszych, które padają przy poznawaniu nowych osób. Utrata pracy to często również utrata poczucia własnej wartości.
Anna, która po 12 latach straciła posadę w wydawnictwie, opowiadała mi: „Najgorsze nie były nawet problemy finansowe, ale uczucie, że nagle stałam się… nikim. Przez lata, gdy ktoś pytał, kim jestem, odpowiadałam: redaktorką naczelną. A teraz? Kim jestem teraz?”
Strach przed nieznanym
Człowiek naturalnie boi się niepewności. Nawet jeśli nasza obecna praca nie jest idealna, to przynajmniej wiemy, czego się spodziewać. Perspektywa skoku w nieznane – nowe CV, rozmowy kwalifikacyjne, odrzucenia – może przerażać.
„Nie byłam na rozmowie kwalifikacyjnej od 9 lat,” zwierzyła mi się 45-letnia Kasia. „Świat się zmienił, wymagania się zmieniły. Boję się, że jestem za stara, żeby zaczynać od nowa.”
Jak lęk przed utratą pracy wpływa na nasze zdrowie?
Przewlekły stres związany z obawą o przyszłość zawodową to nie tylko nieprzyjemne uczucie – to poważne zagrożenie dla zdrowia. Badania przeprowadzone przez zespół dr Katherine Keyes z Columbia University wykazały, że długotrwała niepewność zatrudnienia powoduje podobne problemy zdrowotne co faktyczne bezrobocie.
Co ciekawe, to nie sama utrata pracy jest najbardziej szkodliwa – to przedłużający się stan niepewności. Organizm nie jest przystosowany do ciągłego funkcjonowania w trybie „walcz lub uciekaj”. Oto co może się dziać, gdy miesiącami żyjemy w strachu o pracę:
Fizyczne objawy lęku
- Bezsenność lub problemy ze snem
- Ciągłe uczucie zmęczenia
- Bóle głowy i napięciowe bóle mięśni
- Problemy żołądkowe – od zgagi po zespół jelita drażliwego
- Osłabienie układu odpornościowego
Marta, o której wspominałem wcześniej, zauważyła, że od czasu gdy zaczęła się martwić o swoją przyszłość w firmie, jej przewlekłe migreny nasiliły się dwukrotnie. „Mój lekarz wprost powiedział mi, że jeśli nie znajdę sposobu na radzenie sobie ze stresem, żadne leki nie pomogą na dłuższą metę.”
Psychologiczne konsekwencje
- Nasilone stany lękowe
- Obniżenie nastroju, a nawet depresja
- Problemy z koncentracją i podejmowaniem decyzji
- Zaburzenia nerwicowe od stresu w pracy
- Obniżone poczucie własnej wartości
Pamiętam rozmowę z Kubą, który od kilku miesięcy wiedział, że jego firma planuje redukcję zatrudnienia. „Nie mogłem się skupić na niczym. Siedziałem na ważnych spotkaniach i zamiast słuchać, wyobrażałem sobie, jak jutro pakuję swoje rzeczy do kartonowego pudełka. W nocy przewracałem się z boku na bok, a rano byłem tak wykończony, że ledwo dojeżdżałem do pracy.”
Wpływ na życie rodzinne i towarzyskie
Przewlekły lęk o pracę nie kończy się po wyjściu z biura. Zabieramy go ze sobą do domu, gdzie zatruwa nasze relacje z bliskimi.
„Byłam tak skupiona na swoim strachu przed zwolnieniem, że przestałam być obecna dla swoich dzieci,” przyznała Agnieszka, księgowa i matka dwójki nastolatków. „Pewnego dnia mój syn zapytał, czy jestem na niego zła, bo tak rzadko się uśmiecham. To był moment, kiedy zrozumiałam, że muszę coś zmienić.”
Jak rozpoznać, czy Twój lęk jest adekwatny do sytuacji?
Pewien poziom czujności w niestabilnych czasach jest naturalny i adaptacyjny. Problem pojawia się, gdy nasz lęk jest nieproporcjonalny do rzeczywistego zagrożenia. Jak odróżnić zdrową ostrożność od paraliżującego, irracjonalnego lęku?
Konkretne sygnały ostrzegawcze w firmie
Zanim zaczniesz się martwić, sprawdź, czy w Twojej firmie faktycznie pojawiają się niepokojące sygnały:
- Spadające wyniki finansowe firmy
- Fuzje lub przejęcia
- Nagłe zmiany na wyższych stanowiskach kierowniczych
- Anulowanie projektów lub cięcia budżetowe
- Prośby o dobrowolne odejścia
- Coraz częstsze rozmowy o „restrukturyzacji” czy „reorganizacji”
Jeśli nie występuje żaden z tych sygnałów, a mimo to nie możesz przestać się martwić – być może Twój lęk wynika bardziej z wewnętrznych, niż zewnętrznych czynników.
Kiedy lęk staje się problemem?
Zastanów się nad poniższymi pytaniami:
- Czy Twoje obawy dotyczące pracy wpływają na sen i apetyt?
- Czy myślisz o możliwej utracie pracy codziennie, przez większość dnia?
- Czy Twój lęk negatywnie wpływa na Twoją wydajność w pracy?
- Czy przestałeś/aś cieszyć się aktywnościami, które kiedyś sprawiały Ci przyjemność?
- Czy Twoje relacje z bliskimi cierpią z powodu Twojego lęku?
Jeśli odpowiedziałeś/aś „tak” na większość z tych pytań, Twój lęk prawdopodobnie przekroczył adaptacyjny poziom i może wymagać profesjonalnej pomocy.
Praktyczne strategie radzenia sobie z lękiem o utratę pracy
Czas przejść do konkretów – co możesz zrobić już dziś, żeby odzyskać spokój ducha? Oto kilka strategii, które pomogły mi i wielu osobom, z którymi rozmawiałem:
1. Oceń swoją sytuację na chłodno
Strach często wyolbrzymia zagrożenia. Weź kartkę papieru i podziel ją na dwie kolumny. W jednej wypisz wszystkie konkretne dowody na to, że możesz stracić pracę. W drugiej – dowody na to, że Twoje miejsce pracy jest bezpieczne.
Jacek, kierownik działu obsługi klienta, zrobił takie ćwiczenie i był zaskoczony wynikiem. „Uświadomiłem sobie, że mój lęk opierał się głównie na plotkach i jednej niejasnej wypowiedzi dyrektora. Tymczasem miałem świetne oceny pracownicze, a mój zespół osiągał najlepsze wyniki w firmie. To trochę otworzyło mi oczy.”
2. Stwórz plan awaryjny
Nic tak nie redukuje lęku jak poczucie przygotowania. Opracuj szczegółowy plan działania na wypadek utraty pracy:
- Sprawdź, ile wynosi Twoja odprawa i zasiłek dla bezrobotnych
- Przygotuj aktualne CV i profil na LinkedIn
- Zacznij odkładać „fundusz bezpieczeństwa” (najlepiej równowartość 3-6 miesięcy wydatków)
- Zidentyfikuj firmy, w których chciałbyś/abyś pracować
- Odśwież kontakty zawodowe
Monika, specjalistka HR, opowiadała mi: „Kiedy stworzyłam swój plan B, poczułam ogromną ulgę. Nawet jeśli najgorsze miałoby się wydarzyć, nie byłabym bezradna. To jak ubezpieczenie – płacisz za spokój ducha, mając nadzieję, że nigdy nie będziesz musieć z niego korzystać.”
3. Zadbaj o rozwój swoich umiejętności
Najlepszym zabezpieczeniem przed lękiem o pracę jest świadomość własnej wartości na rynku pracy. Inwestuj w swoje umiejętności, niezależnie od tego, co dzieje się w Twojej obecnej firmie.
„Zapisałem się na kurs analizy danych, gdy tylko usłyszałem o wdrażaniu AI w mojej firmie,” mówi Tomek, którego historię przywołałem wcześniej. „Dzięki temu, gdy faktycznie doszło do zwolnień, byłem jedną z niewielu osób, które zostały przeniesione do nowego zespołu zamiast zwolnione. Mój przełożony powiedział wprost, że moja inicjatywa w zdobywaniu nowych umiejętności zrobiła różnicę.”
Pomyśl o umiejętnościach, które będą wartościowe w Twojej branży przez najbliższe lata. Może to czas na:
- Zapisanie się na kurs online
- Zdobycie nowego certyfikatu
- Naukę języka obcego
- Przebranżowienie się w kierunku bardziej perspektywicznej dziedziny
4. Zadbaj o swoje zdrowie psychiczne
Stres i lęk mogą zamienić się w samonapędzające się błędne koło. Im bardziej się martwisz, tym gorzej śpisz i tym mniej masz energii, by konstruktywnie radzić sobie z sytuacją. Przerwij to koło, dbając o podstawy:
- Regularna aktywność fizyczna – nawet 30 minut spaceru dziennie robi różnicę
- Techniki relaksacyjne – techniki oddechowe w redukcji lęku mogą przynieść natychmiastową ulgę
- Zdrowy sen – ogranicz ekrany przed snem, zadbaj o rutynę wieczorną
- Zdrowa dieta – ogranicz używki, które mogą nasilać stany lękowe (kawa, alkohol)
„Zacząłem biegać trzy razy w tygodniu, gdy mój lęk o pracę był najgorszy,” opowiada Michał, programista. „To była jedna godzina, kiedy mój umysł był naprawdę cichy. Po powrocie z biegania miałem więcej energii i jaśniejszy umysł, by rozwiązywać problemy zamiast się na nich obsesyjnie skupiać.”
5. Porozmawiaj z przełożonym
Jeśli Twój lęk wynika z niepewności i braku informacji, czasem najlepszym rozwiązaniem jest bezpośrednia rozmowa.
Oczywiście, nie wpadaj do biura szefa z pytaniem: „Czy zamierzacie mnie zwolnić?”. Zamiast tego, spytaj o swoją rolę w firmie, poproś o feedback dotyczący swojej pracy, zapytaj o plany rozwoju Twojego działu.
Karolina, project managerka w agencji marketingowej, była pewna, że trafi na listę do zwolnienia po utracie dużego klienta. „Zebrałam się na odwagę i poprosiłam mojego szefa o szczerą rozmowę. Powiedziałam, że chcę wiedzieć, na czym stoję i jak mogę być bardziej wartościowa dla firmy w tym trudnym okresie. Okazało się, że nie tylko nie planowano mnie zwalniać, ale rozważano powierzenie mi nowego, strategicznego projektu. Gdybym nie zapytała, pewnie stresowałabym się dalej, zamiast skupić na nowej szansie.”
6. Znajdź wsparcie
Nie próbuj radzić sobie z lękiem w samotności. Dzielenie się swoimi obawami z zaufanymi osobami nie tylko przynosi ulgę, ale może też pomóc uzyskać nową perspektywę.
- Porozmawiaj z przyjaciółmi lub rodziną
- Rozważ dołączenie do grupy wsparcia (także online)
- Jeśli lęk jest obezwładniający, skonsultuj się z psychologiem lub psychoterapeutą
„Na początku wstydziłam się przyznać przed kimkolwiek, że boję się o swoją pracę,” wyznała Magda, specjalistka od social media. „Wydawało mi się to oznaką słabości. Gdy w końcu otworzyłam się przed przyjaciółmi, okazało się, że wielu z nich przeżywa podobne obawy. Wspólne rozmowy i wzajemne wspieranie się pomogły mi poczuć, że nie jestem sama z tym problemem.”
Kiedy warto szukać profesjonalnej pomocy?
Istnieje granica między normalnym niepokojem a paraliżującym lękiem wymagającym specjalistycznego wsparcia. Rozważ konsultację z psychologiem lub psychiatrą, jeśli:
- Lęk utrzymuje się mimo stosowania opisanych wyżej strategii
- Doświadczasz ataków paniki
- Twój lęk znacząco wpływa na codzienne funkcjonowanie
- Pojawiają się myśli samobójcze
- Sięgasz po alkohol lub inne substancje, by radzić sobie z lękiem
Wczesna interwencja może zapobiec rozwojowi poważniejszych problemów, takich jak choroba psychiczna w wyniku przeciążenia w pracy.
„Przez długi czas przekonywałem sam siebie, że poradzę sobie, że to tylko przejściowy stres,” opowiada Piotr, który po miesiącach zmagania się z lękiem o pracę, trafił na terapię. „Dopiero gdy zacząłem mieć ataki paniki w drodze do biura, przyznałem, że potrzebuję pomocy. Dziś żałuję tylko, że nie zrobiłem tego wcześniej. Terapia nie tylko pomogła mi lepiej radzić sobie z lękiem, ale nauczyła mnie też lepiej rozumieć siebie.”
Gdy najgorsze się wydarzy – jak przetrwać utratę pracy
Czasem, mimo naszych najlepszych starań, tracimy pracę. To trudne doświadczenie, ale nie musi oznaczać katastrofy. Oto co pomaga w takiej sytuacji:
Pozwól sobie na żałobę
Utrata pracy to strata, która wymaga przepracowania. Daj sobie czas na przeżycie naturalnych emocji – smutku, złości, strachu. Tłumienie ich zazwyczaj tylko przedłuża proces gojenia.
„Przez pierwszy tydzień po zwolnieniu czułam się jak w transie,” wspomina Ewa, była dyrektor marketingu. „Płakałam, złościłam się, obwiniałam wszystkich dookoła. Ale gdy te emocje przeszły, mogłam zacząć myśleć jaśniej i planować kolejne kroki.”
Zadbaj o praktyczne aspekty
Gdy emocje nieco opadną, skup się na praktycznych kwestiach:
- Złóż wniosek o zasiłek dla bezrobotnych
- Przeanalizuj swój budżet i zidentyfikuj możliwe oszczędności
- Zaktualizuj CV i profil zawodowy
- Powiadom swoją sieć kontaktów, że szukasz nowych możliwości
Znajdź nową rutynę
Jednym z najtrudniejszych aspektów bezrobocia jest utrata struktury dnia. Stwórz nową rutynę:
- Wstawaj o stałej porze
- Zaplanuj konkretne godziny na poszukiwanie pracy
- Wyznacz cele dzienne (np. wysłanie 5 aplikacji, nauka nowej umiejętności przez 2 godziny)
- Zadbaj o aktywność fizyczną i kontakty społeczne
„Traktowałem poszukiwanie pracy jak pracę na pełen etat,” mówi Adam, który po 9 latach stracił posadę w banku. „Wstawałem, ubierałem się jak do biura i od 9 do 16 zajmowałem się szukaniem ofert, wysyłaniem CV, rozmawianiem z rekruterami. To pomogło mi zachować poczucie kontroli i profesjonalizmu.”
Przekształć kryzys w szansę
Utrata pracy, choć bolesna, może stać się punktem zwrotnym – szansą na refleksję i zmianę kursu.
„Po 15 latach w korporacji zostałam zwolniona podczas pandemii,” opowiada Joanna. „Początkowo byłam załamana. Ale po kilku tygodniach zdałam sobie sprawę, że ta praca od dawna mnie nie uszczęśliwiała. Postanowiłam wykorzystać odprawę na sfinansowanie kursu trenerskiego – czegoś, o czym marzyłam od lat. Dziś prowadzę własną firmę szkoleniową i jestem szczęśliwsza niż kiedykolwiek w korporacji.”
Wielu osobom utrata pracy pomogła:
- Odkryć nową ścieżkę kariery
- Założyć własny biznes
- Znaleźć lepszą równowagę między życiem zawodowym a prywatnym
- Znaleźć pracę bardziej zgodną z ich wartościami i pasjami
Jak wspierać bliską osobę zmagającą się z lękiem o pracę?
Co jeśli to nie ty, ale ktoś z twoich bliskich zmaga się z lękiem przed utratą pracy? Oto jak możesz pomóc:
Słuchaj bez osądzania
Czasem najlepsze, co możesz zrobić, to po prostu wysłuchać. Nie próbuj natychmiast rozwiązywać problemu ani bagatelizować obaw („Na pewno cię nie zwolnią!”).
„Kiedy mówiłem żonie o moim lęku, najbardziej pomagało mi, gdy po prostu siedziała obok i słuchała,” wspomina Marek. „Nie potrzebowałem rad ani pocieszenia – potrzebowałem przestrzeni, by wyrazić swoje obawy i być wysłuchanym.”
Oferuj praktyczną pomoc
Zapytaj wprost, jak możesz pomóc. Czasem będzie to przejrzenie CV, innym razem przygotowanie pytań na rozmowę kwalifikacyjną, a jeszcze innym – po prostu zrobienie obiadu, gdy bliska osoba jest przytłoczona stresem.
Zadbaj o wspólną regenerację
Zaproponuj aktywności, które pomogą oderwać myśli od problemów – spacer, film, wspólne gotowanie. Te chwile wytchnienia są niezbędne, by nabrać dystansu i odzyskać energię.
Pamiętaj o swoich granicach
Wspieranie osoby w kryzysie może być wyczerpujące. Zadbaj również o swoje potrzeby i granice. Nie możesz być skutecznym wsparciem, jeśli sam/sama jesteś wyczerpany/a.
Rola pracodawców w redukcji lęku pracowników
Lęk przed utratą pracy to nie tylko indywidualny problem pracownika – to również wyzwanie dla organizacji. Firmy, które rozumieją, jak kosztowny jest przewlekły stres ich zespołów, podejmują kroki, by minimalizować niepewność:
Transparentna komunikacja
„W mojej poprzedniej firmie krążyły plotki o zwolnieniach przez miesiące, zanim cokolwiek oficjalnie ogłoszono,” wspomina Sylwia, HR Business Partner. „Produktywność spadła, ludzie masowo brali L4. W obecnej firmie przyjęliśmy inną strategię – nawet trudne informacje przekazujemy otwarcie i z wyprzedzeniem. Paradoksalnie, to buduje zaufanie i redukuje niepewność.”
Najlepsze firmy:
- Organizują regularne spotkania informacyjne
- Otwarcie mówią o wyzwaniach stojących przed organizacją
- Wyjaśniają procesy podejmowania decyzji
- Dają pracownikom możliwość zadawania pytań
Programy rozwojowe i wsparcie w przekwalifikowaniu
Proaktywni pracodawcy, zamiast po prostu zwalniać pracowników, oferują programy wsparcia w zdobywaniu nowych umiejętności.
„Nasza firma wiedziała, że część stanowisk zostanie zautomatyzowana w ciągu najbliższych trzech lat,” opowiada Tomasz, dyrektor HR w dużej firmie produkcyjnej. „Zamiast czekać i potem zwalniać ludzi, stworzyliśmy program przekwalifikowania. Pracownicy z zagrożonych stanowisk mogli się przeszkolić do nowych ról w organizacji. To nie tylko zredukowało lęk, ale też pozwoliło nam zatrzymać doświadczonych pracowników.”
Wsparcie psychologiczne
Coraz więcej firm oferuje pracownikom dostęp do pomocy psychologicznej – czy to w formie stacjonarnej, czy przez platformy online. To inwestycja, która zwraca się w postaci zdrowszych, bardziej zaangażowanych zespołów.
Kiedy rozważyć zmianę pracy?
Czasem najlepszym rozwiązaniem problemu lęku o utratę pracy jest… zmiana pracy. Warto to rozważyć, gdy:
- Lęk utrzymuje się mimo braku obiektywnych przesłanek
- Kultura organizacyjna firmy opiera się na strachu i niepewności
- Branża, w której pracujesz, znajduje się w strukturalnym kryzysie
- Praca negatywnie wpływa na Twoje zdrowie psychiczne i fizyczne
„Przez dwa lata żyłam w ciągłym stresie, że lada moment stracę pracę,” opowiada Natalia, była konsultantka w firmie doradczej. „Gdy w końcu sama złożyłam wypowiedzenie i przeszłam do stabilniejszej branży, zrozumiałam, jak bardzo ten lęk mnie wyniszczał. Czasem lepiej samemu podjąć decyzję o zmianie, niż żyć w ciągłym strachu.”
Jeśli rozważasz rezygnację z pracy z powodu stresu, zastanów się, czy faktycznie wyczerpałeś wszystkie inne możliwości i czy masz zabezpieczenie finansowe na okres poszukiwania nowego zatrudnienia.
Podsumowanie: Jak żyć z lękiem, nie pozwalając mu sobą rządzić
Lęk przed utratą pracy nie zniknie całkowicie – to naturalna reakcja na niepewność współczesnego rynku pracy. Celem nie jest więc całkowite wyeliminowanie tego lęku, ale nauczenie się życia z nim tak, by nie pozbawiał nas radości ani nie przeszkadzał w efektywnym działaniu.
Pamiętaj o kilku kluczowych zasadach:
- Kontroluj to, co możesz kontrolować (swoje umiejętności, oszczędności, sieć kontaktów)
- Rozwijaj odporność psychiczną poprzez dbanie o zdrowie fizyczne i psychiczne
- Buduj poczucie własnej wartości niezależne od obecnej pracy
- Planuj z wyprzedzeniem – posiadanie planu B redukuje niepewność
- Szukaj wsparcia – nie musisz mierzyć się z lękiem w samotności
Jeśli obecnie zmagasz się z lękiem o swoją przyszłość zawodową, wiedz, że nie jesteś sam. To doświadczenie, które łączy miliony ludzi na całym świecie. Z właściwymi strategiami i wsparciem możesz jednak odzyskać spokój i kontrolę nad swoim życiem zawodowym.
A jak Ty radzisz sobie z lękiem o pracę? Może masz własne sprawdzone metody, którymi chciałbyś/chciałabyś się podzielić? Zapraszamy do dzielenia się swoimi doświadczeniami i do śledzenia naszego profilu na Facebooku: Neurotyk, gdzie regularnie publikujemy treści związane ze zdrowiem psychicznym w kontekście pracy zawodowej.
Najczęściej zadawane pytania
Czy mogę zostać zwolniony z powodu problemów psychicznych związanych z lękiem?
W Polsce prawo pracy chroni pracowników przed dyskryminacją ze względu na stan zdrowia, w tym zdrowie psychiczne. Pracodawca nie może zwolnić Cię wyłącznie z powodu problemów psychicznych. Jeśli jednak problemy te znacząco wpływają na Twoją zdolność do wykonywania obowiązków, pracodawca może mieć podstawy do rozwiązania umowy.
Warto pamiętać, że zwolnienie lekarskie z powodu problemów psychicznych jest tak samo ważne jak to z powodu choroby fizycznej. Jeśli lęk o pracę znacząco wpływa na Twoje zdrowie, skonsultuj się z lekarzem, który może zalecić czasową przerwę w pracy.
Jak rozmawiać z szefem o swoim lęku bez narażania swojej pozycji?
Rozmowa z przełożonym o swoich obawach wymaga odpowiedniego podejścia:
- Wybierz dobry moment – umów się na spokojną rozmowę w cztery oczy
- Zamiast mówić bezpośrednio o lęku, skup się na faktach i tym, co możesz kontrolować – np. „Chciałbym lepiej zrozumieć, jak moja praca wpisuje się w długoterminowe plany firmy”
- Pytaj o feedback dotyczący swojej pracy i obszary do rozwoju
- Bądź proaktywny – zaproponuj, jak możesz zwiększyć swoją wartość dla firmy
Większość menedżerów docenia pracowników, którzy są zaangażowani w swój rozwój i przyszłość firmy, zamiast tych, którzy biernie czekają na rozwój wydarzeń.
Czy powinienem powiedzieć współpracownikom o swoim lęku przed utratą pracy?
To zależy od kultury Twojej organizacji i relacji z zespołem. Z jednej strony, otwartość może przynieść wsparcie i pokazać, że nie jesteś sam z takimi obawami. Z drugiej – w niektórych środowiskach pracy okazywanie niepewności może być postrzegane jako słabość.
Rozważ dzielenie się swoimi obawami z zaufanymi współpracownikami, z którymi masz bliższe relacje. Unikaj jednak rozsiewania niepokoju w całym zespole – plotki o możliwych zwolnieniach mogą szybko wymknąć się spod kontroli i stworzyć toksyczną atmosferę.
Jak radzić sobie z lękiem, gdy faktycznie w firmie planowane są zwolnienia?
Gdy redukcja zatrudnienia jest realna, kluczowe jest przejęcie kontroli nad tym, co możesz kontrolować:
- Bądź na bieżąco – zbieraj informacje o planach firmy z wiarygodnych źródeł
- Oceń swoją pozycję – czy Twoje stanowisko jest zagrożone? Jaką wartość wnosisz do organizacji?
- Przygotuj się na różne scenariusze – zaktualizuj CV, odśwież kontakty zawodowe, rozpocznij dyskretne poszukiwania pracy
- Negocjuj warunki odejścia – jeśli dojdzie do zwolnień, staraj się wynegocjować jak najlepsze warunki odprawy
- Pamiętaj o swoich prawach – zapoznaj się z przepisami prawa pracy dotyczącymi zwolnień grupowych
„Gdy dowiedzieliśmy się o planowanych zwolnieniach, większość zespołu wpadła w panikę,” wspomina Robert, który przetrwał dwie duże redukcje zatrudnienia w swojej firmie. „Ja postanowiłem działać – zapisałem się na wewnętrzne szkolenia, zgłosiłem się do trudnego projektu, który nikt nie chciał przejąć, i pokazałem, że jestem elastyczny i wartościowy. To nie przypadek, że zostałem, gdy zwolniono 30% zespołu.”
