Czy przewlekły stres uszkadza układ nerwowy?

Stres jest naturalną reakcją organizmu na sytuacje trudne, wymagające lub zagrożone. W małych dawkach stres może być nawet korzystny, ponieważ mobilizuje nas do działania i pomaga nam radzić sobie z wyzwaniami. Jednak jeśli stres trwa zbyt długo, staje się przewlekły i może mieć negatywny wpływ na nasze zdrowie fizyczne i psychiczne.

Jak stres wpływa na układ nerwowy?

Układ nerwowy jest odpowiedzialny za odbieranie, przetwarzanie i wysyłanie informacji z otoczenia i z wnętrza organizmu. Składa się z mózgu, rdzenia kręgowego i nerwów obwodowych. Układ nerwowy jest ściśle powiązany z układem hormonalnym i układem odpornościowym, które razem tworzą tzw. oś psycho-neuro-immuno-endokrynologiczną.

Pod wpływem stresu, w mózgu uwalniane są hormony, takie jak adrenalina, noradrenalina i kortyzol, które mają za zadanie przygotować organizm do walki lub ucieczki. Hormony te pobudzają układ współczulny, który zwiększa tętno, ciśnienie krwi, poziom glukozy we krwi, napięcie mięśni i czujność. Jednocześnie hamowany jest układ przywspółczulny, który odpowiada za relaksację, trawienie, odpoczynek i regenerację.

Taka reakcja stresowa jest przydatna w sytuacjach krótkotrwałych i ostrych, ponieważ pozwala nam szybko i skutecznie reagować na zagrożenie. Jednak jeśli stres jest długotrwały i przekracza nasze możliwości adaptacyjne, może prowadzić do zaburzeń równowagi w układzie nerwowym i w całym organizmie.

Jakie są skutki przewlekłego stresu na układ nerwowy?

Przewlekły stres może mieć wiele negatywnych skutków na układ nerwowy, takich jak:

– Zaburzenia pamięci i koncentracji: przewlekły stres może uszkadzać komórki nerwowe w hipokampie, części mózgu odpowiedzialnej za pamięć i uczenie się. Może to prowadzić do trudności w zapamiętywaniu, przypominaniu i przetwarzaniu informacji, a także do pogorszenia funkcji poznawczych.
– Zaburzenia nastroju i emocji: przewlekły stres może wpływać na poziom neuroprzekaźników, takich jak serotonina, dopamina i noradrenalina, które regulują nastrój, motywację, przyjemność i nagrodę. Może to prowadzić do depresji, lęku, apatii, drażliwości, agresji, impulsywności i uzależnień.
– Zaburzenia snu i rytmu dobowego: przewlekły stres może zaburzać wydzielanie melatoniny, hormonu odpowiedzialnego za sen i cykl dobowy. Może to prowadzić do bezsenności, nadmiernego senności, zmiany fazy snu i zaburzeń rytmu dobowego, które mogą wpływać na jakość życia i zdrowie.
– Zaburzenia układu odpornościowego: przewlekły stres może osłabiać układ odpornościowy, ponieważ hamuje wydzielanie cytokin, substancji biorących udział w reakcjach zapalnych i obronnych. Może to prowadzić do zwiększonej podatności na infekcje, alergie, autoimmunizację i nowotwory.
– Zaburzenia układu trawiennego: przewlekły stres może zaburzać pracę układu trawiennego, ponieważ hamuje wydzielanie śliny, soku żołądkowego i enzymów trawiennych. Może to prowadzić do bóli brzucha, wzdęć, biegunek, zaparć, refluksu, wrzodów i zespołu jelita drażliwego.
– Zaburzenia układu krążenia: przewlekły stres może zaburzać pracę układu krążenia, ponieważ podnosi ciśnienie krwi, tętno, poziom cholesterolu i trójglicerydów. Może to prowadzić do nadciśnienia, miażdżycy, zawału serca, udaru mózgu i niewydolności serca.

Jak radzić sobie z przewlekłym stresem?

Przewlekły stres jest poważnym zagrożeniem dla zdrowia i jakości życia, dlatego należy go jak najszybciej rozpoznać i zmniejszyć. Oto kilka sposobów na radzenie sobie z przewlekłym stresem:

– Znajdź źródło stresu i spróbuj je zmienić lub uniknąć: jeśli stres wynika z pracy, relacji, finansów lub innych czynników zewnętrznych, spróbuj znaleźć rozwiązanie problemu, poprawić sytuację lub odciąć się od tego, co cię stresuje.
– Zadbaj o zdrowy tryb życia: regularnie ćwicz, zdrowo się odżywiaj, pij dużo wody, unikaj używek, dbaj o higienę snu i odpoczywaj wystarczająco. To pomoże ci utrzymać dobrą kondycję fizyczną i psychiczną, a także zwiększyć odporność na stres.
– Znajdź czas na relaks i przyjemności: poświęć czas na to, co lubisz robić, co cię cieszy i odpręża. Może to być czytanie, oglądanie filmów, słuchanie muzyki, medytacja, joga, masaż, hobby, spotkania z przyjaciółmi lub rodziną. To pomoże ci zredukować napięcie, poprawić nastrój i poczucie szczęścia.
– Poszukaj wsparcia i pomocy: nie bój się prosić o pomoc lub poradę, gdy czujesz się przytłoczony lub przygnębiony. Możesz zwrócić się do bliskich, przyjaciół, kolegów, lekarza, psychologa lub terapeuty. To pomoże ci poczuć się lepiej, zrozumieć i zaakceptować swoje emocje, znaleźć nowe perspektywy i rozwiązania.
– Rozwijaj się i ucz się nowych rzeczy: nie rezygnuj ze swoich celów, marzeń i pasji. Staraj się rozwijać swoje umiejętności, wiedzę i zainteresowania. Możesz zapisać się na kurs, warsztat, szkolenie, czy po prostu uczyć się samodzielnie. To pomoże ci poczuć się spełnionym, pewnym siebie i zmotywowanym.

Podsumowanie

Przewlekły stres jest stanem, w którym organizm jest stale narażony na nadmierny i długotrwały bodziec stresujący, który przekracza jego możliwości adaptacyjne. Przewlekły stres może mieć negatywny wpływ na układ nerwowy i na wiele innych układów i funkcji organizmu, prowadząc do różnych zaburzeń i chorób. Aby zapobiegać lub zmniejszać przewlekły stres, należy znaleźć i zmienić lub uniknąć jego źródła, zadbać o zdrowy tryb życia, znajdować czas na relaks i przyjemności, poszukiwać wsparcia.

Źródło:
(1) Stres a odporność – wpływ stresu na układ nerwowy – Mito-Med. https://mito-med.pl/artykul/jak-stres-wplywa-na-uklad-odpornosciowy.
(2) Stres przewlekły, chroniczny – jak sobie z nim radzi: przyczyny, objawy …. https://www.twojpsycholog.online/zakres-pomocy/przewlekly-stres.
(3) Przewlekły stres – wpływ na organizm. Jakie choroby powoduje?. https://upacjenta.pl/poradnik/przewlekly-stres-choroby.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *