Pedagogika / Artykuły

mycall

Niedziela, 26 Luty 2012 16:52

Geneza i istota turystyki szkolnej

Redaktor:  admin
Oceń ten artykuł
(1 głos)

 

Idea organizacji wycieczek jako formy pracy dydaktyczno - wychowawczej, pojawiła się w związku ze zwalczaniem metod scholastycznych i werbalizmu w nauczaniu. Francuski pisarz Oświecenia, znany filozof, pedagog, powieściopisarz i kompozytor Jean Jacques Rousseau zalecał stosowanie wycieczek do rozwijania u uczących się twórczych zdolności obserwacji i dociekliwości.[1]

Na gruncie polskim znaczenie wycieczek szkolnych dostrzegła już Komisja Edukacji Narodowej (1773-1794) - która zachęcała do wykorzystywania jej w nauczaniu różnych przedmiotów.[2] Znamienne dla działalności Komisji Edukacji Narodowej jest zdanie: „Wprawując dzieci, aby gdziekolwiek się znajdują, znali wschód i zachód słońca, pomiarkowali jakie jest ich położenie względem tego i owego miasta. Aby naprzód znali swój kraj a potem sąsiedzkie, bliskie”.[3] Zdanie to dowodzi jak bardzo starano się zachęcić uczniów do poznawania zjawisk w naturalnym dla nich środowisku.

W latach `70 i `80 XX wieku dużą popularnością wśród młodzieży cieszyły się szkolne koła krajoznawczo - turystyczne (SKKT) działające przy Polskim Towarzystwie Turystyczno - Krajoznawczym. Organizowały one prelekcje o tematyce turystyczno - krajoznawczej, rajdy, wycieczki. Ich prowadzeniem zajmowali się najczęściej nauczyciele.[4]

Przełom XX i XXI to w Polsce czas głębokich przemian społeczno - gospodarczych, którym towarzyszył kryzys w szkolnym ruchu turystycznym. Obserwowalny był wówczas spadek zainteresowania turystyką szkolną wśród dzieci i młodzieży. Liczba SKKT szybko zaczęła maleć. Zamykano także nierentowne schroniska młodzieżowe oraz inną tanią bazę noclegową, z której ruch ten korzystał.

Wraz z rozwojem środków masowego przekazu oraz napływem nowych form spędzania czasu wolnego, popularność turystyki szkolnej szybko zaczęła maleć. TV, gry komputerowe, Internet, kino - stały się bardziej atrakcyjne dla młodego pokolenia niż chodzenie z plecakiem po szlakach, które oferowało PTTK.

Przyczynami kryzysu tego ruchu, była także zmiana formy zarządzania i finansowania organizacji turystycznych działających na terenie szkoły oraz spadek zainteresowania działalnością pozaszkolną przez nauczycieli. Nauczycie zaczęli sceptycznie podchodzić do prowadzenia SKKT - wymagało to bowiem poświecenia dodatkowych godzin - najczęściej niepłatnych.

Krajoznawstwo i turystyka szkolna dzieci i młodzieży szkolnej koordynowana jest w Polsce przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, które współpracuje w tej dziedzinie z Związkiem Harcerstwa Polskiego, Polskim Towarzystwem Turystyczno - Krajoznawczym i Polskim Towarzystwem Schronisk Młodzieżowych.

Ostatnie zarządzenia resortowe zdejmują z ZHP, PTTK i PTSM obowiązek koordynowania działalności turystyczno - krajoznawczej w szkole i nakładają go na dyrekcje szkół i placówek wychowawczych.[5] Powoduje to zrzucenie odpowiedzialności i balastu organizacyjnego na dyrektorów szkół, którzy - ze względu na konieczność zaangażowania czasu i dodatkowych środków - często rezygnują z tej formy zajęć pozalekcyjnych.

Działalność turystyczno - krajoznawczą w szkołach regulują odpowiednie zarządzenia i rozporządzenia Ministerstwa Edukacji Narodowej, m.in. zarządzenie nr 18 z dnia 29 września 1997 r. (DZ. U. nr 9 z dnia 16 października 1997 r.), czy też rozporządzenie z dnia 8 listopada 2001 r. (Dz. U. nr 135, poz. 1516). Oba zatytułowane są: „W sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki”. [6]

W dokumentach tych przedstawia się zadania jakie stawia się przed krajoznawstwem i turystyką na gruncie szkoły (m.in.: poznawanie kraju, jego środowiska przyrodniczego, tradycji, zabytków kultury i historii; poznawanie kultury i języka innych państw; poszerzanie wiedzy z różnych dziedzin życia społecznego, gospodarczego i kulturalnego; wspomaganie rodziny i szkoły w procesie wychowania; upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży zasad ochrony środowiska naturalnego oraz umiejętności korzystania z zasobów przyrody; podnoszenie sprawności fizycznej; poprawę stanu zdrowia dzieci i młodzieży pochodzących z terenów zagrożonych ekologicznie; upowszechnianie form aktywnego wypoczynku; przeciwdziałanie patologii społecznej; poznawanie zasad bezpiecznego zachowania się w różnych sytuacjach).[7]

W rozporządzeniach tych można znaleźć ponadto zalecenia co do form, w jakich powinny być organizowane turystyka i krajoznawstwo przez szkołę. Możliwości wykorzystania turystyki w procesie dydaktyczno - wychowawczym jest wiele. Oprócz wycieczek przedmiotowych, inicjowanych i realizowanych przez nauczycieli w celu uzupełnienia obowiązującego programu nauczania, w rozporządzeniach wymienia się ponadto: wycieczki krajoznawczo - turystyczne (w których udział nie wymaga od uczestników przygotowania kondycyjnego i umiejętności specjalistycznych), imprezy krajoznawczo - turystyczne (takie jak biwaki, konkursy, turnieje), imprezy turystyki kwalifikowanej i obozy wędrowne (w których udział wymaga od uczestników przygotowania kondycyjnego i umiejętności specjalistycznych), imprezy wyjazdowe (związane z realizacją programu nauczania, takie jak: zielone szkoły, szkoły zimowe).[8]



[1] K. Denek, Wycieczki we współczesnej szkole, Poznań 1997, s.22.

[2] J. Wojtycza, Organizacja turystyki młodzieży szkolnej, Kraków 2002, s. 13.

[3] K. Denek, op.cit. , s.22.

[4] J. Wojtycza, op. cit., s. 30-32.

[5] I. Janowski, Krajoznastwo i turystyka szkolna, Kielce 2003, s.55.

[6] Tamże, s.52.

[7] Tamże, s. 52-53.

[8] Tamże s. 47.

Ostatnia aktualizacja: Niedziela, 26 Luty 2012 16:58


Uwaga! .

Uzywamy plikow cookies, by ulatwic korzystanie z naszego serwisu. Jesli nie chcesz, by pliki cookies byly zapisywane na Twoim dysku, zmien ustawienia swojej przegladarki internetowej.

EU Cookie Directive Module Information