Pedagogika / Artykuły

Polecamy:

Czwartek, 08 Marzec 2012 00:23

Sposoby spędzania czasu wolnego Polaków.

 

Bez względu na wymiar czasu wolnego, jakim ludzie dysponowali - umiejętne jego wykorzystanie zawsze było wysoko cenione przez społeczeństwo, a czynności wykonywane w czasie wolnym świadczyły o poziomie indywidualnego rozwoju i statusie społecznym.

We współczesnych społeczeństwach (podobnie jak w przeszłości), występuje nierówny dostęp do czasu wolnego. Praktykowane formy spędzania czasu wolnego uzależnione są od wielu czynników, które najczęściej dzieli się na zewnętrzne i wewnętrzne.

Do pierwszych z nich zalicza się: środowisko (teren naturalny, krajobraz, klimat, charakter zabudowy, komunikację), wzory, wzorce osobowe (rodzina, wychowawcy, autorytety zwyczaje, obyczaje, modele spędzania czasu wolnego), organizację życia (czas wolny, prawo korzystania z terenów, obiektów i urządzeń rekreacyjnych). [1]

Z kolei do uwarunkowań wewnętrznych należą czynniki wrodzone (typ układu nerwowego, potrzeby: ruchu, zabawy i wypoczynku) i nabyte (nawyki i rezultaty doświadczeń życiowych). [2]

Można je sprowadzić do czynników: biologicznych (stan zdrowia, poziom sprawności i wydolności fizycznej organizmu, typ budowy somatycznej); psychicznych (determinanty osobowościowe i nawykowe); społeczno-demograficznych (płeć, wiek, wykształcenie, zawód); ekonomicznych (sytuacja materialna, ilość czasu wolnego, dostępność infrastruktury rekreacyjnej). [3]

Poziom wykształcenia i tradycje kulturowe domu rodzinnego determinują w sposób szczególny preferencje w zakresie aktywności czytelniczej, uczęszczania do teatru, na koncerty symfoniczne, a także w sferze działalności społecznej, życia towarzyskiego oraz spędzania urlopu. W przypadku wykształcenia okazuję się, że wraz z jego wyższym poziomem zwiększają się umiejętności lepszego, bardziej selektywnego i celowego organizowania czasu wolnego, jak i preferencje dla czynnych form spędzania tego czasu. Wyższe aspiracje kulturalne określonych środowisk powodują uznanie jakości czasu wolnego jako wykładnika pozycji i wartości społecznej. Środowiska o mniejszych tradycjach kulturalnych skłonne są natomiast podnosić do rangi kryterium pozycji społecznej raczej pozycję zawodową i materialną.[4]

O sposobach spędzania czasu wolnego w dużym stopniu decyduje też stan cywilny jednostek. Osoby „wolne” z reguły częściej uczęszczają do kina, teatru, na spotkania towarzyskie itp. niż zamężne kobiety i żonaci mężczyźni, którzy z kolei częściej spędzają czas wolny na zajęciach przydomowych. Jednostki posiadające rodzinę, znaczną część swych potrzeb psychicznych, w tym również potrzebę kontaktów towarzyskich - zaspakajają w domu.

Bardzo duży wpływ na sposób spędzania czasu wolnego wywiera wysokość dochodów na członka rodziny. Korzystniejsza sytuacja finansowo - materialna łączy się zazwyczaj z kosztowniejszymi formami spędzania czasu wolnego. Zauważyć należy również, że wysokość dochodów często rzutuje na ilość czasu wolnego - bardzo często bowiem osoby o niskich dochodach podejmują prace dodatkowe, które ograniczają ilość czasu pozostającego do swobodnej dyspozycji.

O wyborze form spędzania czasu wolnego, decydują także stan zdrowia i wiek człowieka. Człowiek stary, chory, czy w jakiś inny sposób ograniczony w zakresie poruszania się, z konieczności będzie preferował takie formy, które nie wymagają aktywności ruchowej. Ludzie młodzi w mniejszym stopniu obciążeni są obowiązkami rodzinnymi, mają więcej energii i zapału do poznawania otaczającego świata, częściej poświęcają wolny czas na uczęszczanie do kina, spacery, dokształcanie itd. Wraz z wiekiem aktywność ta najczęściej maleje, a preferencjom zaczynają podlegać inne formy spędzania czasu wolnego. Różnica w sposobie wykorzystania czasu wolnego przez dzieci i młodzież w porównaniu z osobami dorosłymi, wynika także ze skromnego doświadczenia życiowego i ich niedojrzałości psychicznej, która przejawia się niemożliwością organizowania własnego życia całkowicie zgodnie z własną wolą.[5]

Interesujących wniosków na temat ilości czasu wolnego, jakim dysponują Polacy dostarczyły badania przeprowadzone przez Centrum Badania Opinii Społecznej w dniach 1 - 4 lipca 2006r.[6]

W swoich badaniach CBOS zapytał 950 osobową, reprezentatywną grupę dorosłych Polaków (próba losowa), ile mniej więcej czasu wolnego mają w ciągu tygodnia. Wyniki badań okazały się interesujące. Co ósma osoba (13%) stwierdziła, że w ogóle nie ma czasu dla siebie. Niemal jedna trzecia Polaków (32%) oceniła, że ich czas wolny to od jednej do dwudziestu godzin tygodniowo. Jedna piąta ankietowanych (21%) zadeklarowała, że dysponuje ponad czterdziestoma godzinami czasu wolnego tygodniowo, przy czym w przypadku 6% ogółu można powiedzieć, że cały ich czas jest czasem wolnym (w tej kategorii znalazły się odpowiedzi stwierdzające ten fakt wprost i takie, w których podano liczbę godzin większą niż dziewięćdziesiąt).[7]

Badania pozwoliły stwierdzić, że ilość czasu wolnego dorosłych Polaków zależy przede wszystkim od wykonywania pracy zawodowej oraz wieku.

Osoby zatrudnione dysponują nie więcej niż dwudziestoma godzinami w tygodniu (40%) lub w ogóle nie mają czasu wolnego (17%). Z kolei osoby bierne zawodowo dysponują najczęściej ponad czterdziestoma wolnymi godzinami (32%). W grupie czynnych zawodowo rolnicy i osoby pracujące na własny rachunek najczęściej deklarowali, że w ogóle nie mają czasu dla siebie (odpowiednio 34% i 32%).[8]

Ilość czasu wolnego Polaków wykazuje zależność z wiekiem, przy czym ten czynnik jest bardzo mocno powiązany z wcześniej opisanym. Osoby najstarsze (powyżej 65 roku życia), z których niewiele tylko jeszcze pracuje, najczęściej spośród wszystkich deklarowały, że cały swój czas mają dla siebie (18%), lub że mają go od czterdziestu do dziewięćdziesięciu godzin tygodniowo (31%). Wskazuje to na potrzebę animacji czasu wolnego dla tej grupy społecznej, która w kolejnych latach w związku z starzeniem się społeczeństwa, będzie się szybko zwiększać.[9]

Co ciekawe - co trzeci Polak (32%) deklaruje, że w ciągu ostatnich pięciu lat zmniejszyła się ilość wolnego czasu, którym dysponuje. Przeciwnego zdania jest co czwarty badany (24%). Najwięcej respondentów (42%) wyraża jednak przekonanie, że ilość czasu, który mają dla siebie, pozostała bez zmian. Okazuję się, że obiektywny wzrost ilości czasu wolnego obserwowany przez badaczy w długiej perspektywie czasu, różni się od subiektywnego poczucia bazującego na krótkim okresie czasu. [10]

Im starsi są respondenci, tym częściej odpowiadają, że obecnie mają więcej czasu dla siebie niż pięć lat wcześniej (poza grupą osób najstarszych, powyżej 64 roku życia, z których aż 49% nie zaobserwowało w tym zakresie żadnych zmian). Wśród badanych z dwóch najmłodszych grup wiekowych (od 18 do 34 roku życia) liczby osób, które odczuły zmniejszenie się ilości czasu wolnego przekroczyły połowę, co wiąże się z wchodzeniem w okres aktywności zawodowej. Im starsi są badani, tym rzadziej deklarują, że mają obecnie mniej czasu niż przed pięcioma laty.[11]

Im lepiej wykształceni są Polacy, tym częściej odpowiadają, że zmniejszyła się ilość wolnego czasu, którym dysponują, a tym rzadziej - że nic się w tej kwestii nie zmieniło.

Przytoczone wyniki badań wskazują, że czas wolny jest istotnym składnikiem budżetu czasu i tym samemu powinno się mu poświęcić dużo uwagi. Przytoczone wyniki badania nie uwzględniają osób poniżej 18 roku życia. Dzieci i młodzież, jak zostało już to wspomniane, posiadają znacznie więcej wolnego czasu, który ulega gwałtownemu skróceniu wraz z wejściem w życie zawodowe. Ilość czasu wolnego młodych Polaków ciężko zbadać, co wynika przede wszystkim z trudności metodologicznych.

 



[1] M. Demel, W. Humen, Wprowadzenie do rekreacji fizycznej, Warszawa 1970, s. 88-89.

[2] E. Małkiewicz, A. Oleszkowicz, A. Senejko, K. Woysław-Soszyńska: Związek zewnętrznych
i wewnętrznych czynników w rozwoju psychicznym człowieka, (w:) M. Porębska (red.), Środowisko społeczne a rozwój psychiczny człowieka, Wrocław 1985, s. 195-197.

[3] R. Winiarski, Wstęp do teorii rekreacji, Kraków 1989, s. 85-86.

[4] Tamże, s.86.

[5] M. Marcinkowki w: Czas wolny, rekreacja,turystyka,hotelarstwo,żywienie, red W. Siwiński, R Pauler,E Mucha-Szajek, Poznań 2003, s. 82-84.

[6] Centrum Badania Opinii Społecznej, http://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2006/K_124_06.PDF

[7] Tamże

[8] Tamże

[9] Tamże

[10] Tamże

[11] Tamże

Opublikowane w turystyka edukacyjna
duża różnica wieku dzieci
Mam w domu nastolatkę, która niedawno świętowała 14 urodziny i. 5 gru 2011.
spokojducha.pl

Polecamy:


feed-image Feed Entries



Uwaga! .

Uzywamy plikow cookies, by ulatwic korzystanie z naszego serwisu. Jesli nie chcesz, by pliki cookies byly zapisywane na Twoim dysku, zmien ustawienia swojej przegladarki internetowej.

EU Cookie Directive Module Information