Pedagogika / Artykuły

mycall

admin

admin

Adres witryny:

Niedziela, 26 Luty 2012 16:52

Geneza i istota turystyki szkolnej

 

Idea organizacji wycieczek jako formy pracy dydaktyczno - wychowawczej, pojawiła się w związku ze zwalczaniem metod scholastycznych i werbalizmu w nauczaniu. Francuski pisarz Oświecenia, znany filozof, pedagog, powieściopisarz i kompozytor Jean Jacques Rousseau zalecał stosowanie wycieczek do rozwijania u uczących się twórczych zdolności obserwacji i dociekliwości.[1]

Na gruncie polskim znaczenie wycieczek szkolnych dostrzegła już Komisja Edukacji Narodowej (1773-1794) - która zachęcała do wykorzystywania jej w nauczaniu różnych przedmiotów.[2] Znamienne dla działalności Komisji Edukacji Narodowej jest zdanie: „Wprawując dzieci, aby gdziekolwiek się znajdują, znali wschód i zachód słońca, pomiarkowali jakie jest ich położenie względem tego i owego miasta. Aby naprzód znali swój kraj a potem sąsiedzkie, bliskie”.[3] Zdanie to dowodzi jak bardzo starano się zachęcić uczniów do poznawania zjawisk w naturalnym dla nich środowisku.

W latach `70 i `80 XX wieku dużą popularnością wśród młodzieży cieszyły się szkolne koła krajoznawczo - turystyczne (SKKT) działające przy Polskim Towarzystwie Turystyczno - Krajoznawczym. Organizowały one prelekcje o tematyce turystyczno - krajoznawczej, rajdy, wycieczki. Ich prowadzeniem zajmowali się najczęściej nauczyciele.[4]

Przełom XX i XXI to w Polsce czas głębokich przemian społeczno - gospodarczych, którym towarzyszył kryzys w szkolnym ruchu turystycznym. Obserwowalny był wówczas spadek zainteresowania turystyką szkolną wśród dzieci i młodzieży. Liczba SKKT szybko zaczęła maleć. Zamykano także nierentowne schroniska młodzieżowe oraz inną tanią bazę noclegową, z której ruch ten korzystał.

Wraz z rozwojem środków masowego przekazu oraz napływem nowych form spędzania czasu wolnego, popularność turystyki szkolnej szybko zaczęła maleć. TV, gry komputerowe, Internet, kino - stały się bardziej atrakcyjne dla młodego pokolenia niż chodzenie z plecakiem po szlakach, które oferowało PTTK.

Przyczynami kryzysu tego ruchu, była także zmiana formy zarządzania i finansowania organizacji turystycznych działających na terenie szkoły oraz spadek zainteresowania działalnością pozaszkolną przez nauczycieli. Nauczycie zaczęli sceptycznie podchodzić do prowadzenia SKKT - wymagało to bowiem poświecenia dodatkowych godzin - najczęściej niepłatnych.

Krajoznawstwo i turystyka szkolna dzieci i młodzieży szkolnej koordynowana jest w Polsce przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, które współpracuje w tej dziedzinie z Związkiem Harcerstwa Polskiego, Polskim Towarzystwem Turystyczno - Krajoznawczym i Polskim Towarzystwem Schronisk Młodzieżowych.

Ostatnie zarządzenia resortowe zdejmują z ZHP, PTTK i PTSM obowiązek koordynowania działalności turystyczno - krajoznawczej w szkole i nakładają go na dyrekcje szkół i placówek wychowawczych.[5] Powoduje to zrzucenie odpowiedzialności i balastu organizacyjnego na dyrektorów szkół, którzy - ze względu na konieczność zaangażowania czasu i dodatkowych środków - często rezygnują z tej formy zajęć pozalekcyjnych.

Działalność turystyczno - krajoznawczą w szkołach regulują odpowiednie zarządzenia i rozporządzenia Ministerstwa Edukacji Narodowej, m.in. zarządzenie nr 18 z dnia 29 września 1997 r. (DZ. U. nr 9 z dnia 16 października 1997 r.), czy też rozporządzenie z dnia 8 listopada 2001 r. (Dz. U. nr 135, poz. 1516). Oba zatytułowane są: „W sprawie warunków i sposobu organizowania przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki krajoznawstwa i turystyki”. [6]

W dokumentach tych przedstawia się zadania jakie stawia się przed krajoznawstwem i turystyką na gruncie szkoły (m.in.: poznawanie kraju, jego środowiska przyrodniczego, tradycji, zabytków kultury i historii; poznawanie kultury i języka innych państw; poszerzanie wiedzy z różnych dziedzin życia społecznego, gospodarczego i kulturalnego; wspomaganie rodziny i szkoły w procesie wychowania; upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży zasad ochrony środowiska naturalnego oraz umiejętności korzystania z zasobów przyrody; podnoszenie sprawności fizycznej; poprawę stanu zdrowia dzieci i młodzieży pochodzących z terenów zagrożonych ekologicznie; upowszechnianie form aktywnego wypoczynku; przeciwdziałanie patologii społecznej; poznawanie zasad bezpiecznego zachowania się w różnych sytuacjach).[7]

W rozporządzeniach tych można znaleźć ponadto zalecenia co do form, w jakich powinny być organizowane turystyka i krajoznawstwo przez szkołę. Możliwości wykorzystania turystyki w procesie dydaktyczno - wychowawczym jest wiele. Oprócz wycieczek przedmiotowych, inicjowanych i realizowanych przez nauczycieli w celu uzupełnienia obowiązującego programu nauczania, w rozporządzeniach wymienia się ponadto: wycieczki krajoznawczo - turystyczne (w których udział nie wymaga od uczestników przygotowania kondycyjnego i umiejętności specjalistycznych), imprezy krajoznawczo - turystyczne (takie jak biwaki, konkursy, turnieje), imprezy turystyki kwalifikowanej i obozy wędrowne (w których udział wymaga od uczestników przygotowania kondycyjnego i umiejętności specjalistycznych), imprezy wyjazdowe (związane z realizacją programu nauczania, takie jak: zielone szkoły, szkoły zimowe).[8]



[1] K. Denek, Wycieczki we współczesnej szkole, Poznań 1997, s.22.

[2] J. Wojtycza, Organizacja turystyki młodzieży szkolnej, Kraków 2002, s. 13.

[3] K. Denek, op.cit. , s.22.

[4] J. Wojtycza, op. cit., s. 30-32.

[5] I. Janowski, Krajoznastwo i turystyka szkolna, Kielce 2003, s.55.

[6] Tamże, s.52.

[7] Tamże, s. 52-53.

[8] Tamże s. 47.

Uchwalona w 1970r w Genewie „Międzynarodowa Karta Wychowania do Czasu Wolnego”, mówi że „ Każdy człowiek ma prawo do uczenia się jak korzystać z czasu wolnego. Rodzina, szkoła i środowisko powinny go przygotować do sztuki wykorzystania czasu wolnego w sposób najbardziej pożyteczny.

W szkołach, na lekcjach, na kursach, wykładach dzieci, młodzież i dorośli powinni mieć warunki do rozwijania swoich zdolności, wiadomości i umiejętności.”[1] Karta podkreśla, że prawo do czasu wolnego jest podstawowym ludzkim prawem, takim samym jak prawo do edukacji, pracy i zdrowia. Rodzi się pytanie: jak nauczyć młodych ludzi korzystania z czasu wolnego w sposób wartościowy, odpowiedzialny?

Światowe Stowarzyszenie Czasu Wolnego i Rekreacji (World Leisure and Recreation Association) powstałe w 1956r zajmuję się problematyką wychowania do czasu wolnego (leisure education). Wychowanie do czasu wolnego wg tej organizacji to trwający całe życie proces, który zakłada rozwój postaw, wartości, wiedzy i umiejętności potrzebnych dla właściwego wykorzystania potencjału czasu wolnego. Wychowanie to powinno być traktowane jako część pełnej edukacji, jako część procesu socjalizacji człowieka, w które zaangażowane są: szkoła, społeczność lokalna oraz osoby profesjonalnie związane z czasem wolnym.[2]

Rodzina jako podstawowa komórka społeczna pełni największą rolę w zakresie wychowywania do czasu wolnego. Szczególnie istotną funkcje spełnia ona w początkowym okresie życia dziecka, gdy nabywane są pierwsze doświadczenia, umiejętności oraz czerpane są wzory zachowań (np.: od rodziców, rodzeństwa, dziadków). Sposób spędzenia czasu wolnego przez rodziców wpływa na kształtowanie się zainteresowań u dziecka i tym samym przejmowaniu przez tych drugich podobnych czynności w dojrzałym życiu. W zależności od przekazanych wartości przez rodzinę, spędzanie czasu wolnego w dorosłym życiu może opierać się na podróżowaniu, rozwojowi osobowości lub z drugiej strony - bezwartościowej rozrywce.

Zadania rodziny w wychowaniu do wolnego czasu powinny polegać na uświadamianiu dzieciom i młodzieży negatywnych skutków partycypowania w dezaprobowanych społecznie formach spędzania czasu wolnego. Rodzice powinni pamiętać, że rekreacja fizyczna w rodzinie, wspólne wzory spędzania czasu wolnego podnoszą jakość życia i atmosferę, sprzyjając przy tym kształtowaniu w niej stosunków partnerskich.

Poza rodziną szczególne znaczenie w wychowaniu do czasu wolnego odgrywają szkoła i środki masowego przekazu.

Zadaniem szkoły jest nie tylko nauczać tu i teraz, ale także pośrednio wpływać na to, co młodzi ludzie robią w czasie wolnym. Jak spędzać czas wolny szkoła pokazuje poprzez zajęcia pozalekcyjne, koła zainteresowań, czy też wycieczki szkolne. Na lekcjach nauczyciele powinni przedstawiać zagrożenia wynikające z nieprawidłowego wykorzystania czasu wolnego, wzbudzać zainteresowanie wartościowymi formami spędzania czasu wolnego.

Niestety, najczęściej czas wolny uczniów, nie spotyka się z zainteresowaniem nauczycieli, a znaczenie szkoły w wychowaniu do czasu wolnego jest znikome. Zajęcia pozalekcyjne, pozaszkolne - prowadzone przez nauczycieli - są rzadkością.

W takich warunkach wzorce spędzania czasu wolnego w XXI wieku kreują i przedstawiają głównie środki masowego przekazu (TV, radio, Internet, prasa itd.). Mają one największy wpływ na kształtowanie wśród dzieci młodzieży mody na określone formy spędzania czasu wolnego. Komunikaty medialne, reklamy, programy rozrywkowe pokazują co i jak można robić w czasie wolnym. Moda kształtowana przez media w szybkim tempie się zmienia, to co było popularne jeszcze 10 lat temu (np. rowery bmx, tamagotchi) dziś może być całkiem zapomniane. Mody nikt nie jest w stanie kontrolować, nie mniej jednak warto uczyć młodego pokolenia odbierać komunikaty medialne w sposób rozumny, analityczny oraz pokazywać alternatywy dla przesłań „medialnego koktajlu”. Jest to jedyny sposób na to, aby młodzi ludzie wybierali takie formy spędzania czasu wolnego, które będą korzystne dla nich samych i otoczenia.

Istotne w procesie wychowania młodego pokolenia do czasu wolnego są także różnego typu organizacje młodzieżowe (turystyczne, sportowe, muzyczne itp.). Działalność w organizacjach społecznych (w przeciwieństwie do szkoły) nie jest przymusowa, każdy ma prawo jej wyboru zgodnie z zainteresowaniami.

Polska w porównaniu z takimi krajami jak: Niemcy, Francja czy też Norwegia jest daleko w tyle pod względem przynależności młodych ludzi do organizacji społecznych. Ich znaczenie w procesie wychowania, kształtowania wzorów spędzania czasu wolnego jest bardzo duże, mimo to brak szerszego zainteresowania tym tematem na poziomie regionalnym. Dzięki uczestnictwu w organizacjach, młodzież nie tylko spędza czas wolny aktywnie, ale także rozbudza inicjatywę, uczy się demokracji i pełnienia różnych ról społecznych.


[1] M. Marcinkowki, op.cit., s. 80.
[2] Tamże s. 81.
Poniedziałek, 23 Styczeń 2012 11:12

Bezsenność: zmora naszych czasów.

Zdrowy sen uzupełnia stracone w ciągu dnia zasoby energii, dodaje witalności. Niestety - szybki styl życia, stres, liczne obowiązki - dla wielu osób oznaczają problemy z zaśnięciem lub nieprzespane noce.

Odpowiedni sen

Za optymalną ilość snu przyjmuje się 7-8 godzin, ale nie oznacza to, że ludzie śpiący 5 albo 6 godzin, mają powody do niepokoju lub paniki. Ilość snu, jakiej potrzebuje każdy z nas znacznie się różni. Jeśli sen przynosi odprężenie, nie czujemy się niewyspani i zmęczeni w ciągu dnia, potrzebujemy po prostu nieco mniej snu niż przeciętny człowiek.

 

Przyczyny bezsenności

 

Bezsenność może być zaburzeniem lub chorobą o charakterze pierwotnym, lub wtórnym – towarzyszącym innym – najczęściej dużo poważniejszym dolegliwościom fizycznym lub psychicznym.

Najczęściej przyczyn bezsenności można doszukiwać się w nadużywaniu kawy, herbaty, alkoholu, braku aktywności fizycznej, przepracowywaniu się. Na kłopoty z zasypianiem skarżą się też osoby pracujące w systemie zmianowym, które zmuszone są do zakłócenia swojego naturalnego rytmu dobowego poprzez nocną aktywność.

Bezsenność o charakterze wtórnym, towarzyszy licznym chorobom somatycznym, które aktualnie przechodzimy. Bardzo często związana jest z bólem, towarzyszącym chorobom nowotworowym, reumatologicznym i neurologicznym. Bezsenność mogą powodować również schorzenia tarczycy, zaburzenia hormonalne czy choroby układów oddechowego i naczyniowo – sercowego.

Bezsenność o charakterze wtórnym towarzyszy niemal zawsze zaburzeniom i chorobom psychicznym. Do największych „wrogów naszego snu” zalicza się depresję, schizofrenię, nerwice i różnego rodzaju uzależnienia.

Objawy bezsenności


Objawy bezsenności są zróżnicowane, wśród nich można wymienić:


•    senność oraz uczucie niewyspania/zmęczenia występujące w ciągu dnia,
•    budzenie się w nocy,
•    trudność w zasypianiu,
•    budzenie się za wcześnie rano,
•    obniżenie nastroju, depresja, drażliwość,
•    zamartwianie się snem i sprawami z nim związanymi,
•    trudności w koncentracji i skupieniu uwagi,
•    bóle głowy, najczęściej o charakterze napięciowym,
•    dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego – bóle brzucha, wzdęcia, zaparcia, biegunki,
•    pogorszenie jakości wykonywanych zadań i popełnianie błędów.
Do stwierdzenia bezsenności nie jest konieczne wystąpienie wszystkich objawów.

Leczenie bezsenności

O ile przyczyny bezsenności nie są związane z innymi chorobami - leczenie bezsenności w pierwszej kolejności obejmuje zadbanie o właściwą higienę snu: przewietrzenie pomieszczenia, w którym stoi łóżko, spożycie lekkiego posiłku bez kawy najpóźniej 2 godziny przed snem, wzięcie ciepłej kąpieli, obejrzenie uspokajającego filmu czy posłuchanie relaksującej muzyki. Ważne, żeby wyciszyć swój umysł i wprowadzić go w nocny tryb funkcjonowania.

Jeśli te sposoby nie pomagają w rozwiązaniu bezsenności lub bezsenność związana jest z innymi chorobami – należy ZAWSZE udać się do lekarza po poradę. Tylko odpowiedni specjalista jest w stanie prawidłowo zdiagnozować nasze problemy oraz dobrać ew. formy leczenia.





feed-image Feed Entries

Uwaga! .

Uzywamy plikow cookies, by ulatwic korzystanie z naszego serwisu. Jesli nie chcesz, by pliki cookies byly zapisywane na Twoim dysku, zmien ustawienia swojej przegladarki internetowej.

EU Cookie Directive Module Information